Niet aan iemand onder de achttien. Nederlandse Loterij zegt dat zelf op haar site, en dat geldt ook voor de krasloten december kalender. De winkel hoort ernaar te vragen bij de kassa. Uit haar eigen controle blijkt dat dat in 2025 bij 65 procent van de bezochte winkels ook gebeurde. Een jaar eerder was dat nog 77,5 procent.
Dat cadeauverbod staat niet in de wet. De wet richt zich tot de aanbieder, niet tot de gever. Hieronder lees je wat er wel geregeld is, wie dat regelt, en hoe goed het werkt.
Kort
- Krasloten en de krasloten december kalender zijn niet voor iemand onder de 18. Nederlandse Loterij zegt dat zelf.
- Een cadeauverbod staat niet in de wet: artikel 14d richt zich tot de aanbieder, niet tot de gever.
- Bij de eigen winkelcontrole van 2025 werd in 65 procent van 501 winkels terecht geweigerd. In 2024 was dat 77,5 procent.
- Volgens Ksa-onderzoek ligt de eerste kennismaking met kansspelen gemiddeld tussen het achtste en twaalfde levensjaar, vaak via een kraslot als cadeau.
Wat is de krasloten december kalender?
Dat is een adventskalender van Nederlandse Loterij met krasloten achter de vakjes. Het product is er alleen in de laatste maanden van het jaar. In 2025 kreeg de kalender volgens het jaarverslag een nieuwe opzet, en had elke kalender een winkans van 1 op 2.
De krasloten december kalender blijft een kansspelproduct. Daarmee geldt dezelfde leeftijdsgrens als voor losse krasloten.
Vanaf welke leeftijd mag je krasloten kopen?
Vanaf achttien jaar. Dat staat in artikel 14d van de Wet op de kansspelen. Letterlijk staat er dat personen die nog geen achttien zijn, niet als deelnemer mogen worden toegelaten.
Online loopt die controle via iDIN. Je identiteit wordt dan bij je bank geverifieerd. Blijkt iemand toch minderjarig, dan wordt het account geblokkeerd. In de winkel werkt het anders, want daar moet de verkoper het zelf vragen. Meer over de grenzen per spelvorm staat in onze gids over de minimumleeftijd gokken.
Staat er in de wet dat je geen kraslot cadeau mag geven?
Nee. Wij zochten de volledige geldende wettekst door op de woorden cadeau, schenken, geschenk en doorgeven. Die komen er geen van alle in voor.
Artikel 14d richt zich tot de vergunninghouder. Die mag minderjarigen niet toelaten. Over wat jij met een gekocht lot doet, zegt de wet niets.
Bij speelautomaten is dat wél dubbel geregeld. Artikel 30g verbiedt de vergunninghouder om een minderjarige te laten spelen, en verbiedt het de minderjarige ook zelf. Bij krasloten ontbreekt die tweede laag.
Let op hoe je dit leest
Dat er geen wettelijk verbod voor de gever is, betekent niet dat het verstandig is. Het betekent iets anders: de hele bescherming hangt aan de kassa en aan de regels die de aanbieder zelf stelt. Nederlandse Loterij schrijft zelf dat je krasloten niet cadeau mag geven aan iemand onder de achttien.
Hoe controleert de winkel dat?
Met een leeftijdscheck aan de balie. Nederlandse Loterij traint verkooppunten om een identiteitsbewijs te vragen aan iedereen die vijfentwintig of jonger lijkt. Die e-learning wordt elke achttien maanden herhaald. In 2025 rondden alle verkooppunten hem af.
Daarnaast laat de aanbieder meerdere keren per jaar mystery shoppers langs vijfhonderd verkooppunten gaan. Rond de verkoop van de december kalender is die ronde uitgebreider.
Werkt die controle?
Deels, en in 2025 minder goed dan het jaar ervoor. In het jaarverslag over 2025 staat de uitkomst van die controleronde. Bureau Brandwise bezocht 501 winkels. De vraag was steeds of de krasloten december kalender voor een minderjarige gekocht kon worden.
In 2025 ging het dus in ruim een derde van de bezochte winkels mis. Het verslag noemt daar zelf een mogelijke oorzaak bij. De meeste afwijkingen zaten bij supermarkten, en de aandacht verschoof daar van de servicebalie naar de zelfscankassa.
Wat deze cijfers niet aantonen
Dit is een eigen controle van de aanbieder, over één product, in 501 winkels, in één periode van het jaar. Het is geen meting van hoeveel krasloten werkelijk bij minderjarigen terechtkomen, en het is geen toezichtsmeting van de Kansspelautoriteit. Let ook op de volgorde: 2024 was beter dan 2023. Er is dus één jaar terugval na een jaar vooruitgang, geen doorlopende daling.
Waarom is het eigenlijk een probleem?
Omdat kinderen zo hun eerste gokervaring krijgen. Onderzoeksbureau Youngworks sprak voor de Kansspelautoriteit vijftig jongeren van 16 tot 21 jaar. De eerste kennismaking met kansspelen ligt volgens dat onderzoek gemiddeld tussen het achtste en twaalfde levensjaar.
Het rapport noemt de route er letterlijk bij. Kinderen krijgen van hun ouders een kraslot of een adventskalender met krasloten cadeau. Eén deelnemer van zestien vertelt dat er sinds zijn twaalfde elk jaar een kraslot onder de kerstboom ligt, en dat hij dat nog steeds krijgt.
Een tweede Ksa-onderzoek sluit daarop aan. Van de minderjarige mbo-studenten die gokken, speelt 46 procent krasloten. Dat is het meest genoemde product in die groep.
Wat doet Nederlandse Loterij er zelf aan?
Rond de krasloten december kalender zet zij een extra regel onder haar reclame-uitingen. Naast de gebruikelijke waarschuwing komt daar dan de claim “Geef bewust. 18+” bij. Dat is dus een toevoeging aan bestaande uitingen, en geen losse campagne met een eigen looptijd.
Daarnaast staat op de site letterlijk dat krasloten geen geschikt cadeau zijn voor minderjarigen. De onderbouwing die zij geeft: wie op jonge leeftijd met kansspelproducten in aanraking komt, loopt later meer risico op een gokverslaving.
Wat kun je in plaats daarvan doen
Vraag het bij de kassa na als je twijfelt. En kijk voor wie het cadeau bedoeld is, want dat is de enige vraag die telt. Een kraslot is geen snoep met een geldwaarde, maar een kansspelproduct met een leeftijdsgrens.
Wil je weten hoe krasloten werken, kijk dan bij online krasloten. Meer over de decembermaand staat bij loterijen in december.
