Gokverslaving herkennen: welke signalen moet je serieus nemen?

Wat is een gokverslaving?

Bij een gokverslaving wordt het steeds moeilijker om controle te houden over het gokken. Je kunt een sterke behoefte voelen om te spelen, ook als je eigenlijk wilt stoppen of merkt dat gokken problemen veroorzaakt.

Misschien spreek je met jezelf af dat je een week niet gaat gokken, maar begin je na een paar dagen toch weer. Of je blijft spelen omdat je hoopt dat je het geld dat je verloren hebt, kunt terugwinnen.

In de gezondheidszorg wordt een gokverslaving ook wel een gokstoornis genoemd. Het gaat om een terugkerend patroon van problematisch gokgedrag dat ernstige spanning of problemen in het dagelijks leven veroorzaakt.

Niet iedereen die regelmatig gokt, is verslaafd. Ook de hoogte van je inzetten zegt op zichzelf weinig. Iemand kan met kleine bedragen spelen en toch ernstige problemen ontwikkelen, terwijl een ander regelmatig gokt zonder aan de criteria voor een gokstoornis te voldoen.

Waar hulpverleners vooral naar kijken, is hoeveel controle iemand over het gokken heeft, hoe het gedrag zich ontwikkelt en welke gevolgen het heeft voor het dagelijks leven.

De symptomen van een gokverslaving

Een gokverslaving kan zich op verschillende manieren uiten. Misschien merk je vooral dat je steeds vaker aan gokken denkt. Bij iemand anders vallen juist de financiële problemen of veranderingen in gedrag op.

De volgende signalen kunnen wijzen op een gokverslaving. Je hoeft ze niet allemaal te herkennen om je zorgen serieus te nemen.

Je denkt steeds vaker aan gokken

Misschien denk je tijdens je werk alweer aan je volgende speelsessie. Je controleert regelmatig uitslagen, bekijkt casinoapps of bedenkt hoeveel geld je nodig hebt om opnieuw te spelen.

Ook als je niet aan het gokken bent, kan het spel je gedachten blijven bezighouden. Misschien denk je terug aan een grote winst of bedenk je hoe je een eerder verlies kunt goedmaken.

Af en toe aan gokken denken is op zichzelf geen teken van verslaving. Maar als je merkt dat het steeds meer aandacht vraagt en je moeite hebt om je op andere dingen te concentreren, kan dat een waarschuwingssignaal zijn.

Je probeert te stoppen, maar begint toch weer

Je hebt jezelf misschien al vaker voorgenomen om minder te gokken. Een paar dagen gaat dat goed, maar vervolgens begin je toch weer. Soms zonder dat je precies weet waarom.

Misschien stel je nieuwe grenzen, sluit je een casinoaccount of beloof je iemand dat je niet meer gaat spelen. Toch blijkt het moeilijk om je aan die afspraken te houden.

Herhaaldelijk proberen te stoppen of te minderen zonder dat dit lukt, is een belangrijk symptoom waar hulpverleners op letten.

Je hebt steeds meer geld nodig voor dezelfde spanning

Misschien speelde je vroeger met inzetten van € 0,20 per ronde, maar vind je dat inmiddels niet meer spannend. Je gaat met hogere bedragen spelen omdat je op zoek bent naar hetzelfde gevoel als voorheen.

Bij sommige mensen met een gokverslaving worden de inzetten op die manier steeds hoger. Dit wordt ook wel tolerantie genoemd.

Niet iedereen met een gokprobleem verhoogt zijn inzetten. Ook met kleine bedragen kun je problemen krijgen, bijvoorbeeld als je heel vaak speelt of geld gebruikt dat je eigenlijk niet kunt missen.

Je blijft gokken om verloren geld terug te winnen

Misschien herken je het gevoel dat je niet wilt stoppen voordat je je verloren geld terug hebt. Je stort opnieuw, verhoogt je inzet of blijft langer spelen dan je van plan was.

Dit wordt verliezen najagen genoemd, of chasing losses. Het is een van de kenmerken waar hulpverleners op letten bij het beoordelen van gokproblemen.

Vooral als je steeds opnieuw probeert je verliezen goed te maken, kan een patroon ontstaan waarbij het bedrag dat je wilt terugwinnen alleen maar groter wordt.

Je wordt onrustig als je niet kunt gokken

Als je probeert minder te gokken, kun je merken dat je onrustig of geïrriteerd raakt. Misschien vind je het moeilijk om je te ontspannen of voel je steeds de behoefte om je telefoon te pakken.

Bij sommige mensen worden deze gevoelens sterker als ze een tijdje niet kunnen spelen. Ze kunnen dan moeite hebben om zich op iets anders te richten.

Onrust en prikkelbaarheid kunnen natuurlijk allerlei oorzaken hebben. Maar als je merkt dat deze gevoelens vooral ontstaan als je niet kunt gokken, kan dat een teken zijn dat het gokken een te grote rol in je leven heeft gekregen.

Je gokt om vervelende gevoelens te vergeten

Misschien merk je dat je vooral gaat gokken als je stress hebt, je verveelt of ergens mee zit. Tijdens het spelen ben je even met iets anders bezig en verdwijnen je zorgen naar de achtergrond.

Dat kan prettig voelen, maar de problemen waar je mee zit verdwijnen er niet door. Soms komen er juist nieuwe zorgen bij, bijvoorbeeld als je geld verliest.

Als gokken steeds vaker je manier wordt om met verdriet, stress of andere vervelende gevoelens om te gaan, kan dat bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van gokproblemen.

Je verbergt hoeveel je gokt

Misschien vertel je je partner dat je maar € 20 hebt uitgegeven, terwijl het eigenlijk veel meer was. Of je verwijdert berichten van casino’s, houdt bankafschriften verborgen of vertelt liever niet hoelang je hebt gespeeld.

Dat kan gebeuren omdat je bang bent voor een reactie, ruzie wilt voorkomen of je schaamt voor hoeveel geld je hebt verloren.

Als je steeds vaker het gevoel hebt dat je je gokgedrag moet verbergen, kan dat wijzen op een probleem. Zeker als je hierdoor minder eerlijk durft te zijn tegen mensen die dichtbij je staan.

Gokken gaat ten koste van andere dingen

Misschien zeg je een afspraak af omdat je wilt blijven spelen. Je gaat later naar bed dan gepland of merkt dat je tijdens gesprekken met anderen vooral aan gokken denkt.

Het kan ook gebeuren dat je minder aandacht hebt voor je werk, studie, relatie of hobby’s. Dingen die je vroeger belangrijk vond, verdwijnen langzaam naar de achtergrond.

Bij een gokverslaving kan het gokken uiteindelijk voorrang krijgen, zelfs als iemand merkt dat belangrijke relaties of andere onderdelen van het leven daardoor onder druk komen te staan.

Wanneer wordt gokken een verslaving?

Misschien herken je jezelf in één of meerdere van de signalen hierboven. Betekent dat automatisch dat je gokverslaafd bent? Nee. Daarvoor moet naar het volledige patroon van je gokgedrag worden gekeken.

Hulpverleners gebruiken onder andere de DSM-5, een internationaal gebruikt handboek voor het vaststellen van psychische stoornissen. Daarin staan negen criteria voor een gokstoornis.

Als iemand binnen een periode van twaalf maanden aan minstens vier van deze criteria voldoet, kan dat passen bij een gokstoornis. Daarbij moet ook sprake zijn van klinisch belangrijke problemen of spanning en moet een andere verklaring, zoals een manische episode, worden uitgesloten.

De ernst wordt onderverdeeld in drie niveaus:

• Lichte gokstoornis: vier of vijf criteria.
• Matige gokstoornis: zes of zeven criteria.
• Ernstige gokstoornis: acht of negen criteria.

Het aantal criteria helpt bij de beoordeling, maar vertelt niet het hele verhaal. Twee mensen met dezelfde diagnose kunnen heel verschillende problemen ervaren.

Zo kan de één vooral moeite hebben om te stoppen, terwijl de ander ook te maken krijgt met schulden, relatieproblemen of psychische klachten.

Een diagnose kan alleen worden gesteld door een daarvoor bevoegde zorgprofessional. Wil je meer weten over de medische criteria? Jellinek legt uit hoe een gokstoornis wordt vastgesteld.

Ook zonder diagnose kan gokken al schadelijke gevolgen hebben. Je hoeft dus niet aan vier of meer criteria te voldoen om hulp te zoeken.

Hoe ontstaat een gokverslaving?

Er is niet één oorzaak van gokverslaving. Waarom de ene persoon problemen ontwikkelt en de andere niet, hangt samen met verschillende factoren. Denk aan persoonlijke omstandigheden, de spanning van het spel, hoe vaak iemand gokt en de manier waarop iemand met stress en emoties omgaat.

Ook de eigenschappen van kansspelen zelf spelen een rol. Sommige spellen bieden voortdurend nieuwe kansen om te winnen, waardoor het verleidelijk kan zijn om nog een ronde te spelen.

De spanning van winnen en bijna winnen

Gokken kan een sterk gevoel van spanning en verwachting oproepen. Vooral bij spellen waarbij je snel ziet of je hebt gewonnen of verloren, volgen die momenten elkaar voortdurend op.

Je hersenen reageren op beloningen en op de verwachting dat er misschien een beloning aankomt. Daarbij speelt onder andere de stof dopamine een rol.

Een interessant voorbeeld is de bijna-winst bij een gokkast. Je ziet twee symbolen van een grote prijs verschijnen, maar het derde symbool ontbreekt. Je hebt niets gewonnen, maar het kan toch voelen alsof je heel dicht bij een prijs was.

Zo’n bijna-winst verandert je kans op de volgende ronde niet. Toch kan het gevoel dat je bijna iets hebt gewonnen de behoefte versterken om nog een keer te spelen.

Hoe deze processen precies samenhangen met gokverslaving is ingewikkeld. Er is veel onderzoek naar gedaan en er bestaat geen eenvoudige verklaring die voor iedereen geldt.

Gokken als afleiding van stress of problemen

Niet iedereen begint om dezelfde reden met gokken. Voor sommige mensen draait het vooral om spanning of ontspanning. Anderen merken dat gokken een manier wordt om even niet aan hun zorgen te denken.

Misschien heb je een moeilijke periode op je werk, problemen binnen je relatie of zorgen over geld. Tijdens het gokken ben je met iets anders bezig en lijkt het alsof die problemen even minder belangrijk zijn.

Maar als je stopt met spelen, zijn de zorgen er meestal nog steeds. En als je ondertussen geld verliest, kan er nieuwe stress ontstaan.

Zo kan een patroon ontstaan waarin iemand steeds opnieuw gaat gokken om zich beter te voelen, terwijl het gokken zelf steeds meer problemen veroorzaakt.

De invloed van snelle casinospellen

Ook het soort kansspel kan invloed hebben op het risico op gokproblemen. Vooral bij snelle spellen kun je in korte tijd veel inzetten plaatsen.

Bij online gokkasten of crash games weet je bijvoorbeeld binnen enkele seconden of je hebt gewonnen of verloren. Daarna kun je vrijwel direct opnieuw spelen.

Er is weinig tijd tussen de ene en de volgende inzet. Daardoor kun je gemakkelijk blijven doorspelen, zeker als je hoopt op een grote prijs of eerdere verliezen probeert terug te winnen.

Dat betekent niet dat alleen snelle casinospellen verslavend kunnen zijn. Ook sportweddenschappen, poker en andere kansspelen kunnen problemen veroorzaken. De risico’s hangen samen met zowel het spel als de persoon die speelt en diens omstandigheden.

Welke gevolgen kan een gokverslaving hebben?

Bij gokverslaving denken veel mensen als eerste aan verloren geld en schulden. Maar de gevolgen kunnen veel verder gaan. Gokken kan ook invloed hebben op je gezondheid, relaties, werk en de manier waarop je je voelt.

Niet iedereen ervaart dezelfde problemen. Sommige mensen krijgen vooral financiële zorgen, terwijl anderen merken dat ze steeds minder contact hebben met vrienden of voortdurend gespannen zijn.

Financiële problemen en schulden

Misschien begin je met geld dat je kunt missen, maar gebruik je na verloop van tijd ook je spaargeld of geld dat eigenlijk voor andere uitgaven bedoeld was.

Je stelt een rekening uit, leent geld van een vriend of gebruikt je creditcard om opnieuw te kunnen spelen.

Voor sommige mensen ontstaat zo een steeds groter financieel probleem. Vooral als ze blijven gokken in de hoop hun verliezen terug te winnen.

De zorgen over schulden kunnen vervolgens extra spanning veroorzaken. En als iemand gokken gebruikt om met die spanning om te gaan, kan het moeilijk zijn om dit patroon te doorbreken.

Spanningen in relaties en het gezin

Een gokverslaving kan ook gevolgen hebben voor de mensen om je heen. Misschien ontstaan er discussies over geld, worden afspraken niet nagekomen of vertelt iemand niet eerlijk hoeveel er is gegokt.

Voor een partner of familielid kan het moeilijk zijn om te begrijpen wat er gebeurt, zeker als het gokgedrag lange tijd verborgen is gebleven.

Het vertrouwen binnen een relatie kan daardoor onder druk komen te staan. Soms spelen ook zorgen over gezamenlijke rekeningen, spaargeld of de financiële toekomst van het gezin mee.

Die gevolgen kunnen blijven bestaan, zelfs nadat iemand is gestopt met gokken. Het kan tijd kosten om vertrouwen en financiële zekerheid weer op te bouwen.

Stress, somberheid en slaapproblemen

Als je je voortdurend zorgen maakt over verloren geld of schulden, kan dat veel spanning veroorzaken. Misschien lig je ‘s nachts wakker, pieker je over hoe je rekeningen moet betalen of vind je het moeilijk om je ergens op te concentreren.

Gokproblemen kunnen samengaan met angst, somberheid, schaamte en gevoelens van eenzaamheid.

Ook lichamelijke klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn en slaapproblemen kunnen voorkomen. Deze klachten kunnen verschillende oorzaken hebben, maar verdienen aandacht als je er regelmatig last van hebt.

Soms worden de psychische gevolgen ernstig. Als je gedachten hebt aan zelfdoding, kun je in Nederland contact opnemen met 113. Bij direct levensgevaar bel je 112.

Problemen op het werk of tijdens je studie

Misschien merk je dat je steeds vaker wordt afgeleid door gedachten aan gokken. Je controleert tussendoor uitslagen, slaapt slecht na een lange speelsessie of hebt moeite om je aandacht bij je werk te houden.

Bij ernstigere gokproblemen kunnen afspraken worden gemist, prestaties achteruitgaan of conflicten ontstaan met collega’s of leidinggevenden.

Hetzelfde kan tijdens een studie gebeuren. Gokken kan tijd en aandacht innemen die je eigenlijk nodig hebt voor lessen, opdrachten of examens.

Hoe herken je gokproblemen bij iemand anders?

Misschien maak je je zorgen over je partner, een vriend of een familielid. Je merkt dat iemand zich anders gedraagt, maar weet niet of gokken daar iets mee te maken heeft.

Gokproblemen zijn van buitenaf niet altijd zichtbaar. Iemand kan zijn gokgedrag lange tijd verborgen houden. Toch zijn er veranderingen die kunnen opvallen, vooral als ze steeds vaker voorkomen.

Veranderingen in gedrag

• Iemand trekt zich vaker terug of zegt regelmatig afspraken af.
• Er wordt opvallend veel tijd op een telefoon of computer doorgebracht.
• Gesprekken over geld of gokken worden vermeden.
• Iemand reageert sneller geïrriteerd of gespannen dan voorheen.
• Werk, studie of andere verantwoordelijkheden krijgen minder aandacht.
• Iemand lijkt vaak afgeleid of slaapt slecht.

Veranderingen in de financiële situatie

• Iemand vraagt steeds vaker om geld te lenen.
• Rekeningen blijven liggen zonder duidelijke verklaring.
• Er wordt geld opgenomen of overgemaakt dat moeilijk te verklaren is.
• Spaargeld verdwijnt of er ontstaan onverwachte schulden.
• Iemand geeft wisselende verklaringen over zijn financiële situatie.

Geen van deze signalen bewijst op zichzelf dat iemand een gokverslaving heeft. Er kunnen ook andere verklaringen zijn, zoals stress, persoonlijke problemen of andere financiële zorgen.

Als je je zorgen maakt, kan het helpen om rustig te bespreken wat je hebt opgemerkt.

Kun je een gokverslaving hebben zonder schulden?

Ja. Je hoeft geen schulden te hebben om een gokverslaving te ontwikkelen.

Misschien kun je je verliezen financieel opvangen, maar merk je dat je voortdurend met gokken bezig bent. Je probeert te stoppen, maar begint toch weer. Of je besteedt zoveel tijd aan gokken dat je weinig aandacht overhoudt voor andere dingen.

Ook dan kan er sprake zijn van een ernstig gokprobleem.

Andersom betekent het hebben van gokschulden niet automatisch dat iemand verslaafd is. Voor een diagnose kijkt een deskundige naar het volledige patroon van gedrag, klachten en gevolgen.

Het ontbreken van schulden betekent dus niet dat je gokgedrag geen problemen veroorzaakt. Gokken kan ook invloed hebben op je relaties, gezondheid en dagelijks leven.

Kun je herstellen van een gokverslaving?

Ja, een gokverslaving is behandelbaar. Hoe het herstel verloopt, verschilt per persoon. Voor sommigen helpt het om gesprekken met een behandelaar te voeren, terwijl anderen daarnaast steun vinden bij mensen die zelf een gokverslaving hebben meegemaakt.

Stoppen met gokken betekent ook niet dat de behoefte om te spelen meteen verdwijnt. Misschien krijg je op moeilijke momenten opnieuw de neiging om te gokken. Tijdens een behandeling kun je leren om zulke momenten te herkennen en ermee om te gaan.

Ook de gevolgen van het gokken kunnen nog een tijd blijven bestaan. Denk aan schulden, spanningen binnen een relatie of beschadigd vertrouwen. Herstel kan daarom meer omvatten dan alleen stoppen met spelen.

Wat als iemand opnieuw begint met gokken?

Het kan gebeuren dat iemand na een periode zonder gokken toch opnieuw gaat spelen. Dat betekent niet automatisch dat alle eerdere vooruitgang verloren is.

Een terugval kan wel een belangrijk moment zijn om te kijken wat er is gebeurd. Misschien speelde stress een rol, waren er financiële zorgen of kwam iemand opnieuw in aanraking met gokken.

Een behandelaar kan helpen om te onderzoeken wat er aan de terugval voorafging en welke ondersteuning nodig is om verder te werken aan herstel.

Heb je zelf moeite om te stoppen of ben je na een periode zonder gokken opnieuw begonnen? Dan kun je daarover praten met je huisarts of een hulporganisatie.